Wat zijn mensenrechten?
De hele Universele Verklaring van de Rechten van de Mens kan op een aantal bladen. Toch betekenen de mensenrechten die erin staan zo veel. Wat betekent een mensenrecht voor mij? Waar geeft het me recht op? Wie de mensenrechten kent weet beter waar hij/zij recht op heeft. Als iets een mensenrecht is, kan je er van uit gaan dat er ook een wet is die dat recht beschermt.
De rechten van de mens zijn universeel. Dat wil zeggen dat ook alle andere mensen deze rechten hebben, over heel de wereld. In sommige landen worden de mensenrechten echter heel vaak met de voeten getreden.
Maar niet alleen met wetten kunnen mensenrechten beschermd worden. Elk van ons kan meehelpen. Door zelf de mensenrechten niet te schenden. Door op te letten dat de rechten van anderen niet geschonden worden. Door mee te helpen aan een rechtvaardige samenleving. Want in een onrechtvaardige samenleving worden de mensenrechten vaak geschonden. Zeker ook door zelf mondig te zijn en op te letten dat je eigen rechten niet geschonden worden.
Mensenrechten zijn niet enkel bedoeld om wetten mee te maken. Ze drukken ook een houding uit. Ze proberen aan te geven wat goed is en wat niet, zodat iedereen het er eens mee kan zijn.
Een recht is iets wat je toekomt, wat je van de overheid mag eisen. Onderwijs bijvoorbeeld is een recht. De overheid is verplicht basisonderwijs te organiseren.
Mensenrechten zijn universeel. Dit betekent dat ze gelden voor iedereen: jong of oud, sympathiek of vervelend, blank of zwart, in België of in Rwanda, rijk of arm, mooi of lelijk, koning of varkensboer, brave mens of bandiet...
Om een recht echt te hebben moet het erkend worden. Sommige landen erkennen bijvoorbeeld het recht op gelijke behandeling van man en vrouw niet. In sommige landen mogen vrouwen niet alles wat mannen mogen, bijvoorbeeld met de auto rijden.
Rechten brengen ook verplichtingen en verantwoordelijkheden mee. Landen die de mensenrechten erkennen moeten ervoor zorgen dat ze gerespecteerd worden. De overheid doet dit onder andere met wetten en andere maatregelen. Een wet bijvoorbeeld die voor het bestaan van scholen zorgt en maatregelen die ervoor zorgen dat de leerkrachten betaald worden. Ze moeten ook hun burgers op de hoogte brengen van hun rechten. Bijvoorbeeld via het onderwijs. Een land kan ook andere landen die de mensenrechten overtreden terecht wijzen. En als bepaalde personen of organisaties de mensenrechten tegenwerken moeten ze door de overheid worden terechtgewezen of zelfs gestraft.
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
De Verenigde Naties (of VN) zijn een internationale organisatie waar zo goed als alle landen lid van zijn. De VN is na de Tweede Wereldoorlog opgericht om overal ter wereld vrede en veiligheid te verdedigen. De VN maakte in haar beginjaren een lijst van universele mensenrechten: de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Als verklaring is ze op zich niet bindend. De mensenrechten die erin staan zijn wel bindend, doordat ze in verschillende mensenrechtenverdragen(*) zijn opgenomen. In tegenstelling tot verklaringen zijn verdragen namelijk wel bindend.
(*) Bijvoorbeeld het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
